Strona używa cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Czy można rozwiązać umowę dożywocia?

22 Listopad, 2012 - 22:53

Umowa dożywocia należy do umów nazwanych i uregulowana jest w kodeksie cywilnym (art. 908-916 k.c.). Polega ona na tym, że jedna osoba (dożywotnik) przenosi własność nieruchomości na inną osobę (nabywcę), która zobowiązuje się zapewnić jej dożywotnie utrzymanie. Jeśli strony nie ustaliły inaczej, nabywca powinien przyjąć zbywcę jako domownika, dbać o niego, dostarczać mu wyżywienie, ubranie, mieszkanie, światło, opał, pomoc, etc. Strony kształtują treść umowy dożywocia według swoich potrzeb, np. nabywca może ustanowić użytkowanie wieczyste, służebność mieszkania lub inne powtarzające się świadczenia. Można także zastrzec dożywocie na rzecz osoby bliskiej zbywcy. Wówczas przeniesienie własności nieruchomości następuje w chwili obciążenia jej prawem dożywocia. Prawo dożywocia co ważne jest niezbywalne i ma charakter osobisty, ściśle związany z osobą dożywotnika. Zasadniczo umowy dożywocia nie można odwołać. Może ją rozwiązać tylko sąd, na żądanie jednej ze stron. Jeżeli dojdzie do sytuacji, w której dożywotnik i nabywca nie będą mogli pozostawać ze sobą w bezpośredniej styczności, sąd może zmienić uprawnienia wynikające z dożywocia (np. zamienić prawa dożywocia na dożywotnią rentę) lub w wyjątkowych sytuacjach orzec o rozwiązaniu tej umowy.

Wyjątkowa sytuacja zachodzi w szczególnych przypadkach - gdy pokrzywdzonym jest dożywotnik - vide wyrok Sądu Najwyższego w wyroku z 9 kwietnia 1997 roku (III CKN 50/97). W kolejnym wyroku z 13 kwietnia 2005 r. SN (IV CK 645/04) uznał jednak, że przejaw agresji nie będzie wystarczył do rozwiązania umowy dożywocia, jednakże w sytuacji, gdy zobowiązany porzuca nieruchomość i pozostawia dożywotnika bez opieki - można taką umowę rozwiązać. Z wnioskiem o rozwiązanie umowy dożywocia mogą wystąpić do sądu tylko strony umowy. Z żądaniem rozwiązania umowy nie może wystąpić osoba trzecia, na rzecz której zastrzeżono prawo dożywocia.

Osoba, względem której na dożywotniku ciąży obowiązek alimentacyjny (np. dziecko, małżonek) może żądać uznania umowy dożywocia za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli dożywotnik, na skutek zawarcia umowy dożywocia, stał się niewypłacalny. Ma na to pięć lat od chwili zawarcia umowy.

Na przykład córka może żądać uznania umowy dożywocia za bezskuteczną wobec niej, jeżeli ojciec, który ustanowił to dożywocie, a ciążył na nim obowiązek alimentacyjny względem syna, stanie się niewypłacalna. Innym osobom w ogóle nie przysługuje prawo żądania od sądu rozwiązania umowy dożywocia.

Osoba, która domaga się uznania bezskuteczności umowy dożywocia, powinna wytoczyć powództwo przeciwko nabywcy nieruchomości (może to być osoba, która nabyła nieruchomość na skutek zawarcia dożywocia, a także, w razie jej odsprzedaży - aktualny właściciel).

Sąd nie rozwiąże umowy dożywocia również wtedy, gdy dożywotnik zmarł, ponieważ prawo to ma charakter osobisty, ściśle związany z osobą dożywotnika i gaśnie z jego śmiercią.
Warto też wiedzieć, że prawo to nie wchodzi w skład spadku po dożywotniku (art. 922 §2 kc).

Również jeżeli dożywotnik wystąpił z pozwem o rozwiązanie umowy i zmarł w trakcie procesu, to roszczenie nie przechodzi na jego spadkobierców. Spadkobiercy nie mogą wstąpić do procesu wszczętego jeszcze za życia dożywotnika. Takie stanowisko zajął SN w uchwale 7 sędziów z 16 marca 1970 r. (III CZP 112/69).

Kalisz

Aleja Wolności 12
62-800 Kalisz

tel.: +48 62 766 41 60
fax: +48 62 766 32 35

NIP: 618-202-48-47
Nr konta: 59 1020 2212 0000 5102 0100 4423

mail: kancelaria@fortuna.kalisz.pl

Kontakt

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.