Strona używa cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Darowizna nie dla najbliższych

21 Październik, 2012 - 18:20

Po śmierci mojego taty odbyły się dwie sprawy, najpierw w sądzie o to kto ma być spadkobiercą, a później u notariusza o rejentalne przekazanie całego majątku po tacie, na rzecz mojej mamy. W tym czasie ja miałam 20 lat, a mój brat był w wieku 14 lat. Oboje zrzekliśmy się spadku dla naszej mamy. Przypadkowo dowiedzieliśmy się, że moja mama poszła do notariusza i gospodarstwo rolne zapisała naszemu kuzynowi jako darowiznę. Ustaliliśmy, że to nasz kuzyn obecnie figuruje w hipotece jako właściciel. Jesteśmy wstrząśnięci tą transakcją, bo to my, a nie kuzyn opiekujemy się mamą i nie wiemy czy zdawała sobie ona sprawę co podpisuje.

Przekładając mowę potoczną na język prawny otrzymujemy następujący stan faktyczny:

Rodzina składała się z 4 osób czyli rodzice (małżonkowie) i dwoje dzieci. Umiera ojciec i zgodnie z treścią art. 931 § 1 kodeksu cywilnego spadek przypada trojgu spadkobiercom w częściach równych po 1/3 części dla każdego spadkobiercy. Na tej podstawie sąd wydał postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku po ojcu i mężu przez wdowę i jej dwoje dzieci.

Spadkobierca, który przyjął udziały w spadku może je zbyć w całości lub w części (art. 1051 k.c.). Tak też postąpiły dzieci spadkodawcy dokonując darowizny swoich udziałów na rzecz ich matki. Jednakże rozważenia wymaga darowizna wykonana przez niepełnoletnie dziecko. Należy domniemywać, że czynność ta przekraczała zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, a więc konieczne było zezwolenie sądu opiekuńczego (art. 101 § 1 kro). Reprezentacja rodzica w sprawach majątkowych dziecka, jeśli obejmuje czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, wymaga umocowania udzielonego przez sąd opiekuńczy (art. 101 § 3 kro). Miernikiem czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu jest ciężar gatunkowy dokonywanej czynności, jej skutków w sferze majątku małoletniego, wartości przedmiotu danej czynności oraz szeroko pojęte dobro dziecka i ochrona jego interesów życiowych. Konsekwencją braku zezwolenia sądu opiekuńczego byłaby nieważność dokonanej czynności darowizny (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1977 r. III CZP 73/76).

Jest to małoprawdopodobne, aby notariusz sporządził akt darowizny nie mając powyższego zezwolenia dla małoletniego syna spadkodawcy, nad którym opiekę wykonywała jego matka. Niejasne są również motywy, którymi kierował się sąd opiekuńczy wydając zezwolenie na to aby niepełnoletni syn przekazał na rzecz matki swoje udziały w spadku po ojcu. Być może zezwolenie zostało obwarowane stosownym warunkiem np. zapisem hipotecznym.

Pozostaje jeszcze sprawa odwołania darowizny, takowe jest możliwe w przypadku wykazania rażącej niewdzięczności obdarowanego (art. 898 §1 k.c.). Ocena czynności obdarowanego, który wykonał dalszą darowiznę wbrew woli darczyńców należy do sądu rozpoznającego sprawę, kodeks cywilny nie zawiera definicji rażącej niewdzięczności. W wyroku z dnia 26 kwietnia 2000 r. III CKN 810/2000 Sąd Najwyższy wskazał, że dokonując interpretacji tego pojęcia sąd może posiłkować się art. 899 § 2 kc. Z przepisu zaś tego wynika, że rażąca niewdzięczność występuje wtedy, gdy obdarowany dopuszcza się względem darczyńcy przestępstwa (tak przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu), oraz gdy obdarowany narusza obowiązki wynikające ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmawia udzielenia pomocy w czasie choroby, mimo oczywistej możliwości).

Jednakże większe znaczenie ma zdaniem S.N. przyczyna (causa ingratitudinis), jako że dopiero poznanie tej przyczyny umożliwia sformułowanie właściwego osądu, czy i na ile zachowanie się obdarowanego może być uznane za nieusprawiedliwione.

W sytuacji opisanej na wstępie sąd rozważy przyczyny, którymi kierowała się matka dokonując darowizny na rzecz osoby spoza kręgu najbliższej rodziny.

Kalisz

Aleja Wolności 12
62-800 Kalisz

tel.: +48 62 766 41 60
fax: +48 62 766 32 35

NIP: 618-202-48-47
Nr konta: 59 1020 2212 0000 5102 0100 4423

mail: kancelaria@fortuna.kalisz.pl

Kontakt

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.